22 september Achterdam

Over Stikvoortrood en prostitutie

Het is woensdag 22 september 2010. De Achterdam is één van de oudste straatjes van Alkmaar. Het straatje is ontstaan als dam, waarvan het zand werd opgehaald uit een uitloper van de Schermeer. De straat wordt al in 1476 in de boeken vermeld als Afterdam. In 1612 werden aan de Achterdam voor het eerst melk- en botermarkten gehouden. Later vestigde zich allerlei ambachtelijke bedrijfjes in de mooie pandjes. Zo zat er een kunstschilder, een touwslagerij, een leerwerker (met opgezet paard in de etalage) en de kuiper Stikvoort. Het straatje werd wegens dit laatste ambacht ook wel Kuiperssteeg genoemd.

Deze kuiper Stikvoort krijgt in 1891 een beroemde zoon, Koos Stikvoort. Als Koos de lagere school heeft afgerond moet hij helpen in vaders kuiperij op de Achterdam. Alle vrije tijd die hij hiernaast heeft, besteedt hij aan zijn grote hobby tekenen. Koos' moeder steunt zijn passie voor tekenen en regelt voor hem op zeventienjarige leeftijd, voor drie gulden per maand, tekenles van Alexander Kläsener. Dit was een Duitse kunstschilder die aan het Kennemerpark woonde. Uiteindelijk vertrekt Koos naar de Academie in Antwerpen om zijn schilderstalenten te ontwikkelen. Als hij weer thuis in Alkmaar terugkeert krijgt hij van stadsarchivaris C.W. Bruinvis het aanbod om in het Stedelijk Museum werk van oude meesters te kopiëren.

In de jaren die volgen wordt Koos beïnvloedt door allerlei reizen die hij onderneemt naar België, Canada, Hongarije en Spanje. Hij gaat onder andere kerkinterieurs en stadsgezichten schilderen en kiest hierbij steeds meer voor heldere kleuren. Koos is hierbij beroemd geworden om zijn Stikvoortrood.

Tegenwoordig herbergt dit oude straatje een hele andere ambacht, namelijk die van oudste beroep ter wereld; prostitutie. De Achterdam is de rosse buurt van Alkmaar geworden. Een straatje op honderd meter van de wereldberoemde kaasmarkt, met 123 bordeelramen en voornamelijk Oost-Europese prostituees.

In 1811 stelt de Franse overheid in Alkmaar een reglement voor 'huizen van ontucht' vast. Hiermee was het één van de eerste steden met regels voor prostituees, en werd het bestaan van het beroep erkend. Er zijn in dit deel van Alkmaar altijd bordelen geweest (voornamelijk op het Fnidsen). In 1856 wordt er al een Verordening van politie op de publieke vrouwen en bordelen vastgesteld. Ongeveer vijftig jaar later mogen publieke vrouwen pas worden ingeschreven in bordelen als ze gezond verklaard waren door de gemeente-arts. Prostitutie mag dan alleen worden bedreven in het oostelijk stadsdeel. In 1991 stelt de gemeenteraad de beleidsnota Prostitutie en overige sexinrichtingen vast. De Achterdam wordt dan als gebied voor raamprostitutie een Europees voorbeeldproject.

In 2009 heeft de rechtbank Alkmaar een zaak tegen de grootste exploitant van de Achterdam (uitbater van 92 ramen) behandeld, omdat de panden mogelijk met crimineel geld van Cor van Hout en Johan V. waren gefinancierd. De rechtbank achtte dit echter niet bewezen, en dus blijft het oudste beroep in Alkmaar reeds door bestaan.

• Categorieën:
• Pleinen en Straten
• Uitgaan, sport en vermaak