9 februari Adriaan Anthonisz

Over de fortificatie van Alkmaar

Het is dinsdag 9 februari 2010. Vandaag een onderwerp dat wij eens breed zullen uitmeten. Adriaan Anthonisz van Alkmaar wordt in 1543 in Metz (Frankrijk) geboren maar vestigt zich al gauw in Alkmaar als landmeter en vestingbouwkundige. Hij is voor Nederland en verschillende andere landen van groot belang geweest om zijn ontdekkingen op het gebied van wiskunde, landbouw, vestingbouw en cartografie.

Zijn bekendste werken zijn de verschillende vestingen die hij heeft ontwikkeld, waaronder het Alkmaarse bolwerk.
Voor de fortificatie ligt Alkmaar er geheel onbeschermd bij. Aan de Oostzijde (de Voormeer) ligt de stad geheel open, voor de Bierkade staat enkel een rij palen. De rest van de stad wordt beschermd door een oud muurwerk dat slechts wordt gesteund door een aarden wal. De Oudegracht is de zuidelijke stadsgracht.
Adriaan krijgt daarom de opdracht een plan te maken voor de fortificatie van Alkmaar. Hij maakt van het Alkmaar in snel tempo een onneembare vesting. Aan de zuidzijde wordt de stad honderd meter verder uitgelegd en ontstaat een zware stadsmuur met een nieuwe vestingsgracht. De Oudegracht ligt nu dus binnen de vesting. Ook aan de Oostzijde (Voormeer) komen verdedigingswerken. Toen op 16 juli 1573 de Spaanse vijand kwam was de Alkmaarse vesting nog niet geheel af. Toch overwint Alkmaar door de nieuwe vestingwerken de Spanjaarden.

Met de Alkmaarse fortificatie maakte Adriaan naam en krijgt hij opdracht veel meer steden te versterken. Zo promoveert de Alkmaarse landmeter tot Superintendent der fortificatie van Holland en Utrecht. Onder andere van zijn hand zijn de versterkingen van Amsterdam, Amersfoort, Naarden, Utrecht, Muiden, Harlingen, Goes, Stavoren, Bourtange, Zwolle, Hoorn en Willemstad.

Dit bronzen beeld van Adriaan Anthonisz is van de kunstenaar John Bier en geplaatst ter gelegenheid van de opening van winkelcentrum Noorder Arcade in 1997.

• Categorieën:
• Kunst
• Personen