11 juli Artilleriehuis

Over Bussenschutten en kloostermuren

Het is zondag 11 juli 2010. Omdat wij op vakantie zijn weten we niet zeker welke teams vandaag de finale van het WK voetbal spelen. Wij trappen vandaag ieder geval af met het kruithuis en hebben een plaatje van één van haar gevelstenen geschoten.

Dit pand aan de Doelenstraat heeft al vele benamingen gekregen: het kruitkuis, het bushuis of artilleriehuis. Nog voor de Spanjaarden Alkmaar belegerden was het pand in de 16e eeuw al in gebruik als opslagplaats voor kruit en wapens. Toen de Spanjaarden uit Alkmaar waren verdreven werd er het overgebleven wapentuig en gereedschap uit de oorlog opgeslagen. Een logische plek voor een kruithuis, want in 1509 en 1561 kwamen er twee schuttersgebouwen in dezelfde Doelenstraat te staan. Het was de taak van de schutterij om bij oorlog wapenvoorraden te verdelen.

In 1604 werd het Kruithuis verbouwd en kreeg het pand een nieuwe gevel met meerdere fraaie gevelstenen. De voorgevel werd in 1863 wederom afgebroken en, zonder de gevelstenen terug te plaatsen, weer opgebouwd. De meeste gevelstenen kregen gelukkig een veilig onderkomen in het in 1861 opgerichte Stedelijk Museum. In het pand zat onder andere een sluitsteen boven de toegangspoort en een leeuwenkop. Verder waren er twee kanonslopen, waarvan er één in een pand aan de Bierkade is beland. De sluitsteen en leeuwenkop worden tegenwoordig nog altijd bewaard in het huidige Stedelijk Museum. In 1999 zijn er diverse originele gevelstenen teruggeplaatst, waaronder deze Bussenschut (Kannonier).

In de 18e eeuw verhuisde de wapenvoorraad naar het kruithuisje op het bolwerk. De begane grond bleef in al die tijd een open ruimte, die onder andere gediend heeft als kazerne, vleeswaag en kolenhandel. De laatste jaren stond hier het Alkmaars pierement (orgel). Nu zit er een antiekwinkel annex theehuis in het gebouw.

Voor het kruithuis op deze plek kwam te staan stond hier de oude kapel van het klooster. Het kloostercomplex lag op het terrein tussen de Gedempte Nieuwesloot, de Koningsweg, de Doelenstraat en de Paardenmarkt. Met recente archeologische opgravingen zijn hier restanten gevonden van onder andere de oude kloostermuren. Binnen in het pand zijn enkele muurresten van de middeleeuwse kapel zichtbaar.

• Categorieën:
• Gevelstenen
• Historische panden