2 december Bussen in Alkmaar

Over halte-vlaggetjes en De Stormvogels

Het is donderdag 2 december 2010. Wij glippen en glijden richting het station om te kijken of het openbaar vervoer zich staande weet te houden met het winterse weer. We zien dit rijtje bussen in de sneeuw paraat staan en vragen ons af wat de precieze geschiedenis van de Alkmaarse bus is.

In de jaren twintig van de vorige eeuw werden overal in Noord-Holland busbedrijven opgericht, de meeste erg kleinschalig. De eerste bussen waren niet echt comfortabel te noemen. De chauffeur moest meestal, net als de koetsier van een rijtuig, buiten de eigenlijke bus zitten. De passagiers zaten op houten banken die in de lengterichting van de bus stonden. Er waren geen halteplaatsen, men gaf door middel van vlaggetjes bij café's en woningen aan dat er passagiers op wilden stappen.

Deze kleinschalige busbedrijfjes voerden een hevige concurrentiestrijd met de trein, de tram en elkaar. De overheid greep eind jaren twintig in door regulering. De busbedrijven moesten vergunningen aanvragen om bepaalde lijnen te exploiteren. Gevolg hiervan was een enorm aantal fusies waar, in de omgeving van Alkmaar, enkele grote busmaatschappijen uit ontstonden: De Stormvogels (tussen Haarlem en Alkmaar), De NACO (tussen Hoorn, Alkmaar en Amsterdam), De WACO (noordoosten van Alkmaar) en de HABO (ten noordwesten van Alkmaar). Hiernaast waren er ook nog een aantal kleinere ondernemingen actief, zoals een stedelijk busbedrijf in Alkmaar zelf.

De Tweede Wereldoorlog was een moeilijke periode voor de bedrijven. De overheid had de busdiensten sterke inperkingen opgelegd en de brandstof was schaars. In 1944 werd, tegelijk met de Spoorwegstaking, ook het busvervoer stilgelegd. De NS zag in deze oorlogsjaren zijn kans om de één na de andere busonderneming over te nemen. Alle grote busbedrijven in Alkmaar en omstreken kwamen in handen van de NS.

Na de oorlog voegde de NS alle overgenomen bedrijven samen tot één groot Noordhollands bedrijf: De NACO. Ook de Alkmaarse stadsdienst werd door deze NACO verzorgd. In de periode 1946-1951 verhuisde de centrale werkplaats en het hoofdkantoor van de NACO van Purmerend naar de Helderseweg in Alkmaar. Na enkele fusies van de NACO, met onder andere NZH, ontstond de huidige, landelijke vervoersgigant Connexion.

• Categorieën:
• Divers en apart