17 augustus Centraal Station

Over sint-juttemis en het Scharlo

Het is dinsdag 17 augustus 2010. Veel mensen denken dat de dag sint-juttemis niet bestaat, omdat men met de uitdrukking nooit bedoelt. Toch is er een bestaande sint-juttemis dag, en wel vandaag. De uitdrukking sint-juttemis wordt voor het eerst in 1577 genoemd. Jutte is een verbastering van judith, wiens naamdag op 17 augustus valt. De volledige uitdrukking is officieel met sint-juttemis, als de kalveren op het ijs dansen. Aangezien de kans op ijs in augustus nihil is, en kalveren niet kunnen dansen, betekende de uitdrukking 'nooit'. Een andere uitleg is dat de naam een verbastering is van als de joden de Mis doen, wat nooit is, omdat de Mis een katholiek gebruik is.

Een uitdrukking die in ieder geval veel gebruikt wordt door de reizigers van de Nederlandse Spoorwegen, vertraging en uitgevallen treinen zijn aan de orde van de dag. En ook al gaat het de laatste tijd stukken beter, toch kun je vaak tot sint-juttemis wachten tot de trein komt.

In 1835 wordt de eerste treinverbinding van Nederland aangelegd tussen Amsterdam en Haarlem. In 1865 is Alkmaar aan de beurt, het Centraal Station wordt dan geopend en de eerste trein rijdt van Alkmaar naar Den Helder. Voordeel van de lijn is dat de post vrij snel van en naar Alkmaar kon worden gevoerd. Toch was hier nog weinig animo voor, omdat een brief versturen een kostbare aangelegenheid was. Het Centraal Station was vrij hoog gelegen en lag toentertijd nog buiten de stad, tussen de moestuinen en weilanden. Het station is één van de Standaardstations van de Staatsspoorwegen uit de jaren zestig van de 19e eeuw, waarvan er nog vier in Nederland zijn te vinden (de andere drie staan in Harlingen, Leeuwarden en Winschoten).

Twee jaar na de opening wordt de spoorlijn doorgetrokken naar Haarlem, via deze weg is het mogelijk (met een omweg, maar sneller dan met de boot) Amsterdam te bereiken. De eerste trein naar het zuiden reed naar Uitgeest op 1 mei 1867. Het Centraal Station zelf blijft redelijk onveranderd, het wordt alleen uitgebouwd. De omgeving van het station verandert echter wel drastisch. Zo wordt het stationsterrein uitgebreid met een busstation, een taxi-standplaats, een fietsenstalling, parkeerplaatsen en winkels.

Vanaf het Centraal Station loop je via de Stationsweg en het Scharlo zo naar de binnenstad van Alkmaar. Het Scharlo werd vroeger geschreven als Scharloo. Schar betekent 'zandige oever', Loo staat voor 'bos met weidegrond'. Deze straat vormde dan ook eeuwen (en eigenlijk nog steeds) een belangrijke route naar de kust.

Ruim honderd jaar na de aansluiting van Alkmaar op het spoor wordt het tweede station van de stad aangelegd; Station Alkmaar-Noord. Dit station is een voorziening voor de verschillende grote wijken die hier zijn ontstaan in de jaren zeventig.

• Categorieën:
• Historische panden