5 april Cornelis Bontekoe

Over de theedokter en medicinale thee

Het is maandag 5 april 2010. Bij een goed paasontbijt kan een perfect kopje thee niet ontbreken. Aan het Verdronkenoord staat het geboortehuis van Cornelis Decker, beter bekend als Cornelis Bontekoe, de 'theedokter'. De naam Bontekoe ontleende Cornelis aan het uithangbord dat boven zijn vaders winkel hing, waarop de afbeelding van een koe stond.

Cornelis stamde uit een apothekersgeslacht, en leerde ter plaatse het vak van chirurgijn. Zijn aspiraties reikte echter verder dan dat. Hij wilde zich bij het gilde van 'echte' doctoren voegen en ging daarom studeren in Leiden. Bontekoe haalde zijn diploma, promoveerde, en vestigde zijn praktijk aan de Oudegracht in Alkmaar. Deze praktijk werd een succes, mede door zijn toepassing van nieuwe geneesmethoden.

Door de groeiende wereldhandel in de 17de eeuw ontstond een grote belangstelling voor exotische medicijnen, die de schepen van de Oost-Indische Compagnie op hun terugvaart meebrachten. Dit was onder andere thee, wat destijds als medicijn werd beschouwd. De grootste voorstander van het drankje was Cornelis Bontekoe. Hij was zelfs zo'n grote promotor van thee, dat men hem er van verdacht aandelen te hebben bij de VOC. In 1678 schreef hij het Tractaat van het excellenste kruyd Thee. Bontekoe moedigde een ieder aan om voor een goede gezondheid tweemaal daags acht tot tien kopjes thee te drinken. Volgens Bontekoe was thee onder andere goed voor het zuiveren van het bloed, het verjagen van nachtmerries, het verdrijven van kolieken en hoofdpijn, het verbeteren van het geheugen en ga zo maar door.

Deze uitspraken brachten Bontekoe in conflict met de apothekers, die al onmin met hem hadden omdat hij zijn eigen medicijnen maakte en tegen het toen gebruikelijke aderlaten was. De 'theedokter' werd op deze manier onderwerp van afgunst, waardoor de praktijk achteruit liep en Cornelis zich genoodzaakt voelde om Alkmaar te verlaten.
Bontekoe vestigde zich in Berlijn, waar hij hoog aanzien verwierf. Hij schopte het hier zelfs tot lijfarts van de keurvorst van Brandenburg. Op 13 februari 1685 stierf Bontekoe op 38-jarige leeftijd door een val van een trap in het paleis van Berlijn.

Alhoewel Bontekoe uiteraard iets overdreef wat betreft de gezonde eigenschappen van thee, heeft hij wel bijgedragen aan de algehele gezondheidstoestand van de burgers in die tijd. Doordat men meer thee ging drinken, greep men minder gauw naar de drank. Tsja, dan is thee toch een gezonder alternatief...

• Categorieën:
• Gevelstenen
• Personen