21 juni De Viaanse Molen

Over wipmolentjes en A Girl in Hyacinth Blue

Het is maandag 21 juni 2010. Ook al doet het weer in Nederland anders vermoeden, het is vandaag de langste dag. Het verschil tussen zonsopkomst en zonsondergang is deze dag het grootst en wij willen dit jullie graag laten meebeleven met deze prachtige zonsondergang bij de Viaanse Molen.

Deze molen, in de volksmond De Viaan genoemd, staat aan de Havinghastraat en is vermoedelijke gebouwd in de tweede helft van de 16e eeuw. Hij is vernoemd naar zijn voorganger. In 1560 werden door de graaf van Egmond en de Heer van Bergen en Vianen plannen ontwikkeld om het in hun gebied gelegen Bergermeer droog te maken. Deze drooglegging vond plaats met behulp van twee wipmolentjes, de Cleyne Viaanse molens, en een grotere poldermolen, de Viaan die op de plek van de huidige molen stond.

Een verklaring voor de plaatsaanduiding in de naam van de molen kan in deze Heer van Vianen worden gevonden. Toch zijn er ook bronnen die zeggen dat de naam komt van de molenmakers die uit Vianen zouden komen. Een derde verklaring is dat de twee kleine wipmolentjes uit de streek rond Vianen waren meegebracht.

De drie molens bemaalde de Bergermeer op de Schermerboezem. In 1566 was het meer drooggemalen om vervolgens in 1570 al weer onder water te lopen door de Allerheiligenvloed (watersnood op 1 november 1570). In 1573, tijdens de Spaanse Oorlog, zijn alle drie de molens afgebroken. In 1579 kwamen er drie nieuwe molens, waaronder de huidige Viaanse Molen (die vanuit de Zijpe werd overgeplaatst). Vanaf toen werd er begonnen me de tweede poging om de Bergermeer droog te malen.

De Viaanse Molen is de enige van de drie molens die is overgebleven. Hij is zelfs tot 1960 in gebruik geweest en wordt tegenwoordig bij nood nog voor bemaling ingezet. De molen is nooit bewoond geweest, er heeft altijd een molenaarswoning naast gestaan. In 2002 heeft de molen gefigureerd in een Amerikaanse film Girl in Hyacinth Blue, over een fictief schilderij van Vermeer welke wordt terug gevolgd op zijn tocht langs verschillende eigenaren door de laatste eeuwen van de Nederlandse geschiedenis. Het verhaal begint in het nu en eindigt in 1670, het jaar waarin Vermeer het schilderij maakt.

• Categorieën:
• Molens