30 november 2010, Waagtoren 29 november 2011, Klein Nieuwland 17 28 november 2010, Sportpaleis Alkmaar 27 november 2010, Hofje Steijnstraat 26 november 2010, 25 november 2010, De Maatschappij tot Nut van het Algemeen 24 november 2010, Avonturenheuvel 23 november 2010, Huis met de kogel 22 november 2010, Fijnwasinrichting Vredenburg 21 november 2010, Oud Katholieke Kerk 20 november 2010, Weemoed en verlangen 19 november 2010, Hofje Laurens van Oosthoorn 18 november 2010, Vroonermeer 17 november 2010, Koning Willemshuis 16 november 2010, Kasteel Middelburg 15 november 2010, Voormalig Rijks-HBS 14 november 2010, AZ 13 november 2010, Intocht Sinterklaas 12 november 2010, Zittende Vrouw 11 november 2010, Sint Maarten viering 10 november 2010, Sneeker Veerhuis 9 november 2010, De pen is sterker dan de kogel 8 november 2010, Sint Annastraat 13 7 november 2010, Schuilkerkje Fnidsen 6 november 2010, Geestmerambacht 5 november 2010, Kraakmantuinen 4 november 2010, Dames Vlaanderen 3 november 2010, Molen B 2 november 2010, Luttik Oudorp 79 1 november 2010, Toegangspoortje Oudegracht
25 november 2010, De Maatschappij tot Nut van het Algemeen

25 november De Maatschappij tot Nut van het Algemeen

Over onverstandige vrouwen en ontploffingen in de Hout

Het is donderdag 25 november 2010. De 18e eeuw was in Europa de eeuw van de Verlichting. Gewone burgers wilden toegang tot kennis en beschaving. De wetenschap ontwikkelde zich snel en er werden veel boeken gepubliceerd, gelezen en bediscussieerd. Het lezen gebeurde vaak in gezelschappen en genootschappen.

Ook in Alkmaar ontstonden deze genootschappen die kennis en het clubleven combineerden. Men kwam bijeen op speciale ontmoetingsplaatsen waar je kon discussiëren en van elkaar kon leren. Deze genootschappen werden eerst alleen gevormd door de gegoede burgerij die een goede opleiding hadden genoten, en bestonden in eerste instantie uit louter mannen (vrouwen waren immers niet zo 'verstandig').

Een voorbeeld van zo'n club was Solus Nemo Satis Sapit (= In zijn eentje weet niemand voldoende), die in 1782 werd opgericht door twaalf burgers. Men zou elke week op maandagavond samenkomen om lezingen te houden en wetenschappelijke proeven te doen. Er werden boeken en instrumenten aangeschaft waarmee allerlei experimenten werden gedaan. In 1784 kocht het genootschap een pand aan op het Vedronkenoord, waar ze op het dak een observatorium realiseerde en op het erf een botanische tuin. Dit was toen het enige centrum voor wetenschapsbeoefening boven het IJ.

Na 1800 verhuisde het genootschap, en werden de activiteiten uitgebreid. Alkmaarders konden zo af en toe ook genieten van de bijzondere experimenten van de club. Zo werd er in 1785 drie met gas gevulde ballonnen opgelaten om te bekijken hoe ver ze kwamen. In 1859 werd een kwart kilo buskruit tot ontploffing gebracht in een vijver in de Hout.

Naast Solus Nemo Satis Sapit ontstonden er ook andere Alkmaarse genootschappen. Zoals het literaire gezelschap Leeslust Baart Kunde en het patriottisch gezelschap Het Burgerhart.

Voor de minder elitaire in de samenleving ontstonden er ook verenigingen, zoals bijbelkringen, toneelclubs en de Maatschappij tot Nut van het Algemeen. Deze maatschappij, ontstaan in Edam, wilde juist ook het gewone volk ontwikkelen en verlichten. Alle beschikbare nieuwe kennis en mogelijkheden moesten volgens hen ten goede komen aan iedereen. In 1786 kreeg Alkmaar haar eigen Nut-department, zij gaven onder andere les aan toekomstige onderwijzers van de Nutsscholen. Dankzij het Nut kwam er een openbare volksbibliotheek en een Nutsspaarbank, zoals hier op de Gedempte Nieuwesloot. Bij deze bank kon ook de kleine verdiener starten met sparen.

 
 

Reacties van anderen

  • Nog geen reacties.

Uw reactie












Plattegrond

Zoeken - +