29 januari Gedempte Baansloot

Over touwslaan en cholera

Het is vrijdag 29 januari 2010. Tijd voor een Alkmaars straatje, of eigenlijk een Alkmaars slootje.
Namen zoals de Baangracht, Baansluis, Baansloot en de Touwslagerssteeg herinneren aan de lijnbaan die hier vroeger langs de vesting lag. Op een lijnbaan werd vlas tot touw gedraaid. Een touwslagerij lag buiten de stad en aan het water, daar waar schepen in de buurt waren was immers touw nodig.
De lijnbaan van Alkmaar liep langs de Baangracht en van de Baansloot tot het bolwerk. Hierlangs stonden toen nog rijen bomen voor de geleiding van de touwen en voor beschutting. Tegenwoordig is touwslaan geen officieel beroep meer maar zijn er gelukkig nog wat mensen en een enkele scoutinggroep die het ambacht in ere houden en nog volgens de oude manier hun touwen produceren.

In 1849 heerst er cholera in Alkmaar, ook wel Aziatische buikloop, wat zeer besmettelijk is. Er vallen in de stad tientallen doden per week, een medicijn is er niet. Tussen 1830 en 1870 komen er in Nederland vaker van dit soort epidemieën voor. Deze besmettelijke ziekten als cholera en tyfus worden veroorzaakt door een bacterie die zich onder meer verspreidt via open riolen en vervuild drinkwater. In arme buurten in Alkmaar zijn de woonomstandigheden erbarmelijk slecht met vieze grachten en afvoergoten die soms dwars door de gang lopen. Aan de hand van een woononderzoek in deze buurten worden er eind 19de eeuw allerlei maatregelen genomen om de stadshygiëne te bevorderen, zo worden er onder andere vervuilde grachten gedempt. Ook de Baansloot wordt gedempt, en heet voortaan (tja, hoe kan het ook anders) de Gedempte Baansloot.

Op de foto zie je aan de Gedempte Baansloot de 18de eeuwse schutting naar de tuin van de Oudegracht 247, Huize Oort. Voor de demping van de Baansloot lag er voor de poort van deze tuin een brug met in het water op een voetstuk een Zeepaard van leisteen.

• Categorieën:
• Pleinen en Straten