23 januari Geestmolen

Over kruien en vijzels

Het is zaterdag 23 januari 2010. Hier draait ons project nou om; we fietsen s'nachts langs deze molen en weten meteen dat dit de foto van vandaag wordt. De Geestmolen aan het Hoeverpad bemaalde in 1564-1565 het water van de 170 hectare grote Geestmolenpolder van de Egmondermeer op de Schermerboezem. De molen stond eerst in de polder buiten Alkmaar, maar is nu omgeven door de bebouwing van het uitbreidingsplan De Hoef uit het begin van de jaren 1960. Deze hoogbouw belemmert uit vrijwel alle hoeken de windvang van de molen waardoor de molen geen landschappelijke functie meer heeft.

Deze poldermolen is een grondzeiler, wat betekent dat hij vanaf de grond kan worden bediend. Het type is een achtkante Noord-Hollandse binnenkruier. Het eiken binnenwerk heeft acht kanten en het mechanisme bevindt zich geheel in de kap. Hier kan de molenaar aan het kruirad draaien en de wieken dus van binnenuit naar elke windrichting draaien. Dit op de wind zetten van wieken wordt kruien genoemd.

De molen wordt niet bewoond maar heeft een molenaarswoning vlakbij de molen. Toch was het vroeger handig voor de molenaar om een slaapplaats in de molen te hebben zodat hij kon werken bij storm of gewoon even kon rusten bij bemaling in de nacht. Hiervoor was er in de molen stookgelegenheid gebouwd en een kleine houten bedstee, die er nog steeds in zit.

Oorspronkelijk had de molen een scheprad. In 1886 wordt de molen vervijzeld, met eerst een houten en in 1963 een stalen vijzel (een vijzel schroeft het water van laag naar hoog). De vijzel is nog steeds voor de bemaling in gebruik en kan nu zowel door een motor als door de molen aangedreven worden. Met dit systeem bemaalt de molenaar (Kuiper) op vrijwillige basis de polder van de Egmondermeer.
Op afspraak kun je de molen bezichtigen.

Voor de cijferliefhebbers: in 2006 maakte de molen 456.610 omwentelingen.

• Categorieën:
• Molens