21 april het Gerechtsgebouw

Over rechtspraak en poortwachters

Het is woensdag 21 april 2010. Wij laten vandaag een hedendaags gebouw tot zijn recht komen.
In de Napoleontische tijd werd de rechtspraak ook in ons land sterk gereorganiseerd. De ideeën van de Franse Staatsrechtgeleerde De Montesquieu speelden hierbij een grote rol. Zijn streven was om door de eenheid van recht een eind te maken aan de bestaande rechtsonzekerheid van de bevolking. Bovendien moest de rechtspraak onafhankelijk zijn van de andere staatsmachten en kwam er een duidelijke scheiding tussen het vervolgen van strafbare feiten en de berechting ervan.

In 1811 wordt de eerste Alkmaarse moderne rechtbank ingesteld in opdracht van Napoleon. De rechtbank is gevestigd in het stadhuis en president is meester Cornelis van Foreest. Wie is veroordeeld door de rechtbank kan in beroep gaan bij het Keizerlijk Gerechtshof in Den Haag en daarna eventueel nog in cassatie gaan in Parijs. De zittingen zijn openbaar en worden gehouden in dezelfde ruimte als waar het stadsbestuur vergadert. Dit leidt tot frictie en onenigheid, maar pogingen van de rechtbank om een eigen gebouw te realiseren lopen op niets uit. In 1835 komt er wel een bedrag vrij uit het fonds van het voormalig pesthuis om in het stadhuis een speciaal stuk af te scheiden voor de rechtbank.

In 1890 breekt er brand uit in de vleugel waar de rechtbank is gevestigd. Hierbij gaat het volledige rechterlijk archief en tevens elfduizend registers van de burgerlijke stand verloren. De toenmalige minister van justitie kwam persoonlijk naar Alkmaar om de situatie te bekijken en besluit dat het niet meer raadzaam is om de rechtbank samen met de 'gemeentehuishouding' onder één dak te huisvesten. Daarom wordt er in 1893 een nieuw gerechtsgebouw aan de Geestersingel geopend.

Begin jaren 90 besluit men wederom een nieuw gerechtsgebouw te realiseren. Op 13 februari 1995 wordt door de toentertijd zittende minister van justitie Winnie Sorgdrager het huidige gerechtsgebouw geopend aan de Kruseman van Eltenweg. Het is een modern, strak pand geworden. Het enige dat bewaard is gebleven van vroegere tijden zijn de twee manshoge leeuwen voor de ingang die ooit ook aan de voorgevel van het gerechtsgebouw aan de Geestersingel stonden. Als statige poortwachters waken zij nu voor de Alkmaarse rechtbank.

• Categorieën:
• Hedendaagse gebouwen