19 januari het Hofje van Splinter

Over verkeerde familiewapens en mannenbezoek

Het is dinsdag 19 januari 2010. Vandaag gaan we op bezoek bij een verborgen parel in de binnenstad; het Hofje van Splinter.
Hofjes zijn ontstaan door de in de bijbel geprezen naastenliefde. Het was de plicht van elke gelovige om armen en misdeelden te helpen en verzorgen. Dit leidde in de Middeleeuwen tot de oprichting van tal van liefdadigheidsinstellingen die in eerste instantie voornamelijk onder kerkelijk gezag stonden. Later gingen ook rijke burgers zich het lot van deze armen aantrekken, waardoor er verschillende hofjes voor alleenstaande mannen en vrouwen ontstonden.

Zo ook het Hofje van Splinter, of zoals het vroeger heette het Jutphaeshofje of het Provenhuis van Margaretha Splinter. Het hofje werd gesticht in 1646 uit de nalatenschap van diezelfde Margaretha Splinter, en is daarmee meer dan 350 jaar oud. Margaretha had in haar testament vastgelegd dat het woonhuis aan het Ritsevoort waar zij en haar man kapitein Floris Jutphaes van Wijnestein woonden vertimmerd moest worden tot een provenhuis (prove = kado) voor acht ongehuwde dames uit gegoede families die aan lagerwal waren geraakt.
De eerste acht bewoonsters kregen jaarlijks een mand turf en honderd gulden. De dames moesten actief lid zijn van de gereformeerde kerk, op tijd thuis zijn en ze mochten geen mannenbezoek ontvangen.

De gevelsteen
In de voorgevel is het beeld van een vrouw te zien die een wapenschild vasthoudt. Margaretha had in haar testament laten vastleggen dat haar familiewapen hier zou prijken. Echter wat maar weinig bronnen juist vermelden is dat het wapen dat je nu ziet niet die van haar familie is, maar van die van haar echtgenoot. Tijdens de Franse overheersing is het wapenschild van Margaretha verwijderd. Toen later de gevelsteen werd hersteld, is waarschijnlijk per ongeluk het familiewapen van Jutphaes van Wijnestein erop terecht gekomen.

Het hofje nu
Tegenwoordig wonen er nog steeds acht ongehuwde vrouwen in het hofje, en huist er in de regentenkamer vooraan het hofje een advocatenkantoor. Via een zware deur op het drukke Ritsevoort begeef je je ineens in de stilte van een mooie authentieke galerij vanwaar de dames hun huis kunnen bereiken. In het kleine binnentuintje staat nog steeds een gebouwtje dat vroeger dienst deed als toilet en washok, deze wordt nu gebruikt als fietsenschuurtje. De regels zijn niet meer zo streng als vroeger, maar je moet nog steeds door een commissie goedgekeurd worden om in aanmerking te komen voor een woning. Een fijne plek om te wonen, aldus alle bewoonsters van het hofje nu. "We zijn net familie, en vieren al onze verjaardagen samen in de tuin van het hofje".

Tijdens het bezoek aan het Hofje van Splinter is er een korte rapportage gemaakt door RTV Noord-Holland. Het resultaat is hieronder te beluisteren.
Radio Interview RTV Noord-Holland.mp3

• Categorieën:
• Hofjes