18 maart Het Landwijf

Over persoonlijke gevelstenen en je vrouw een wijf noemen

Het is donderdag 18 maart 2010. Vroeger werd elk huis afzonderlijk gebouwd en kon de eigenaar zoveel details laten aanbrengen als hij zelf wenste. Vaak waren deze details persoonlijk, zoals de meeste gevelstenen betreft. Een gevelsteen kon verschillende betekenissen verbeelden, zoals de naam van de eigenaar, zijn beroep of de artikelen die in het pand verkocht werden.
De steen was niet alleen reclame, maar ook meteen een visitekaartje. Met een goede steen kon je onderscheidend zijn en klasse uitstralen. Hiernaast kon de fysieke plaats van je winkel worden bepaald. Huisnummers waren er nog niet (die kwamen pas in 1795), en dus waren gevelstenen de ideale manier om het grotendeels analfabete publiek te laten weten waar je zat. Ook was een gevelsteen voor de buurpanden erg handig. Had je zelf namelijk geen gevelsteen, maar je buurman die van de zoete inval dan kon je je eigen huis aanduiden met 'rechts van de zoete inval'. Op deze manier werd een gevelsteen een echt herkenningspunt voor de hele straat. Geen enkele gevelsteen was hetzelfde, daar zorgde men wel voor, zodat ook de postbode een adres makkelijk kon vinden. Gevelstenen zijn soms ouder dan de gevel waar ze in zitten, bij verbouwingen werd de gevelsteen in de nieuwe gevel geplaatst, en omdat de steen persoonlijk was verhuisde hij ook vaak met eigenaar mee.

De gevelsteen op de foto is te vinden in een huis in de Kapelsteeg, tegenover de ingang van de Kapelkerk. De gevelsteen laat een landwijf zien. Tegenwoordig hebben we wellicht een wat vreemde associatie bij het woord 'wijf' maar vroeger werd hiermee een vrouw of je vrouw bedoeld. Een landwijf is daarom ook gewoon een vrouw van het land, een boerin. Op de gevelsteen is een boerin te zien die een mand met kippen op haar hoofd draagt om ze te verkopen.

• Categorieën:
• Gevelstenen