18 februari Het Moriaanshoofd

Over gapers en een goed medicijn

Het is donderdag 18 februari 2010. Het Moriaanshoofd heeft in de loop der eeuwen de meest uitlopende functies gehad, zo is het ambtswoning geweest van enkele burgemeesters en ooit vond koning Lodewijk Napoleon (de broer van de Franze keizer Napoleon Bonaparte) er onderdak. In 1718-1720 liet de toenmalige bewoner, de rijke jurist Simon Schagen het pand geheel verbouwen, met als resultaat de rijk versierde voorgevel. Alle details in deze gevel refereren naar de rechtspraak en naar Simon Schagen zelf:

• De dubbele ingangsdeur bevat in sierlijke krulletters de gespiegelde monogrammen van Simon Schagen (SS) en zijn vrouw Cornelia Craft (CC).
De erker boven de ingang is langs de onderzijde versierd met een serie symbolen die staan voor deugden waarover een goede rechter moet beschikken; Waakzaamheid (uitgebeeld door een haan met een lantaarn en door een leeuw met een klokje) en Voorzichtigheid (uitgebeeld door een spiegel) Aan de voorkant zie je onder andere de boeken die een goed rechter moet raadplegen
• Bovenop de voorgevel is een gekleurde houten beeldengroep te zien met een voorstelling van de goede rechter. Je ziet een scherpziende adelaar, de rechter zelf. Deze wordt bijgestaan door twee dames: die aan zijn rechterkant verbeeldt Dapperheid (met helm op) en Eerlijkheid (zie schild waarop de goede leeuw het kwade zwijn overwint), die aan zijn linkerzijde verbeeldt Overwinning (lauwerkrans op het hoofd en helm in linkerhand) en Eendracht (granaatappel in de hand). In het midden van de groep zie je een topless jongedame met in haar hand een stralende zon; de Naakte Waarheid, onthuld door Vader Tijd die naast haar staat.

Het Moriaanshoofd dankt haar naam aan de bestemming die kok Gerrit Blom in 1820 aan haar gaf; die van stadlogement (herberg). Een Moorse kop, ook wel een gaper genaamd hing vroeger als uithangbord bij drogisterijen en apothekers. Het is een beeld van een mannenhoofd (meestal een Moorse man) die zijn mond heeft openstaan. Echter staat de mond niet open om te gapen maar om een medicijn in te nemen. De mond open betekent ook het achterste van de tong laten zien of dat er een kies getrokken moest worden. De grimas van veel van dit soort gapers is te verklaren doordat een medicijn vies smaakte. De zuidelijke Moorse herkomst van de gaper staat symbool voor de herkomst van de medicijn-ingrediënten. Het Moriaanshoofd probeerde met haar naamgeving een knipoog te geven aan zo'n apothekersbord. In de herberg was namelijk ook goed medicijn verkrijgbaar.

Na de functie van herberg kocht de gemeente het pand en vestigde er een kostschool van Franse jongeheren in. In 1979 werd het pand gerestaureerd en ingelijfd bij het naastgelegen stadhuis

• Categorieën:
• Historische panden