24 april Hofje van Paling en Van Foreest

Over gereformeerden dames zonder achterdeur

Het is zaterdag 24 april 2010. Met dit prachtige weer gaan wij graag in de geheime tuintjes van Alkmaar aan het werk. Vandaag strijken we daarom neer in dit prachtige hofje. Het Hofje van Paling en Van Foreest, of eigenlijk het Provenhuis Paling en Van Foreest aan de Zevenhuizen dankt Alkmaar aan het testament van Pieter Claez Paling en zijn gemalin Josina van Foreest. Het is gebouwd in 1540 en daarmee het oudste hofje van Alkmaar. Het complex wordt omsloten door het Zevenhuizen, de Geest en de Kanisstraat.

Boven de ingang van het hofje zijn de familiewapens van Paling en Van Foreest te zien net als hun namen (en de namen van hun dochter Wilhelmina en diens mans Andries). Dit is de originele gevelsteen. De entree is echter niet meer origineel, de ingang van het hofje had vroeger een mooie trapgevel die verdwenen is wegens geldtekort bij een restauratie in 1860. Tijdens deze herbouw is op de zolder van het provenhuis een uniek Gotisch dressoir aangetroffen die waarschijnlijk toebehoorde aan de Alkmaarse schutterij. Het stuk is verkocht en nu één van de pronkstukken in het Rijksmuseum.

Het provenhuis was in eerste instantie alleen bestemd voor katholieke vrouwen. Vanaf het jaar 1670 werden er ook gereformeerde vrouwen toegelaten, echter bleven de dames wel gescheiden. De katholieken woonden in huisjes aan de Geest, de gereformeerden aan de Kanisstraat. Zij kregen geen achterdeur naar de tuin (die is er nu wel). In 1885 werd het rijtje huizen aan de kant van het bolwerk bijgebouwd, waardoor de ontsloten tuin ontstond.
Tegenwoordig wonen er nog steeds alleen maar dames die onderling veel contacten onderhouden met de dames uit het Hofje van Splinter.

Het provenhuis bezit nog steeds een zeer belangrijke schilderijencollectie. Deze collectie is in bruikleen gegeven aan het Stedelijk Museum Alkmaar.

• Categorieën:
• Hofjes