7 november Schuilkerkje Fnidsen

Over een graanschuur en duinzand

Het is zondag 7 november 2010. Een verborgen kerkje in één van de mooiste straatjes van Alkmaar is toch wel de schuilkerk van de Remonstrantse gemeente op het Fnidsen. Als je door het straatje loopt, kun je je nauwelijks voorstellen dat er zich achter de gevel van één van de huisjes een heel kerkgebouw schuil gaat.

Vanaf 1619 mochten remonstranten niet openlijk hun geloof beoefenen, en dus maakten ze gebruik van geheime en onopvallende locaties. Rond 1628 kwamen de Alkmaarse remonstranten op twee plekken bijeen; in een molen en in een gorterij (graanschuur). De gorterij voor boekweitverwerking bevond zich hier op een achterterrein aan het Fnidsen. In 1631 werd de schuur verbouwd tot een houten schuurkerk en in 1659 tot een stenen schuilkerk.

De kerk is verstopt achter een houten poort met daarboven een smeedijzeren versiering met de letters R en K (Remonstrantse Kerk). Deze monumentale entree stamt uit 1728. Deze schuilkerk is één van de twee bewaard gebleven remonstrantse kerken in Nederland, en wordt als enige nog als zodanig gebruikt. Er worden nog steeds kerkdiensten gehouden, en er vinden regelmatig concerten plaats.

Het interieur van het kerkje is erg sfeervol. Je vindt er onder andere gemarmerde houten zuilen, een 17e-eeuwse preekstoel en een 17e-eeuws doophek, beiden met een koperen lezenaar. Als verlichting beschikt de kerk over meerdere koperen kroonluchters, kaarsenarmen en blakers. Het orgel komt uit 1792 en is van de Amsterdamse orgelbouwer Johan Strümphler. In de periode 1907-1908 werd het orgel verbouwd door de firma Vermeulen.

Bij binnenkomst in het kerkje valt meteen het laagje fijn duinzand op de vloer op. Oorspronkelijk werden overal op houten kerkvloeren zand gestrooid. Hierin konden vervolgens mooie patronen worden aangebracht, een soort natuurlijke vloerbedekking dus. Het zand diende ook als geluidsdemping en voor een betere akoestiek. Tevens was het handig om het wegvegen van vuil te vergemakkelijken. Het zand schuurde de vloer en nam vocht op.

Bij deze schuilkerk op het Fnidsen is deze zandtraditie al sinds de start van de remonstrantse kerk alhier. Dit weet men omdat in het Coolecktboeck in de begin jaren 1630 uitgaven te vinden zijn voor zand en bezems. De medewerkers van de kerk hebben er een flinke kluif aan; "Wij zeggen wel eens dat een vloer die je kunt stofzuigen makkelijker is dan al dat vegen. Maar ja, we staan bekend als 'dat kerkje met zand' dus als we het wegdoen, kan niemand ons meer vinden. Voorlopig blijft het zand er dus nog", aldus een medewerkster.

• Categorieën:
• Kerken en begraafplaatsen