11 november Sint Maarten viering

Over een halve mantel en voederbieten

Het is donderdag 11 november 2010. "Sintermaarten Mik Mak", klinkt het door de regenachtige Alkmaarse straten vanavond, want vanavond wordt in delen van Nederland de naamdag van Sint Maarten gevierd. Helaas gooit het weer wel wat roet in het eten en zijn alle lampionnen ingepakt in plastic om niet al na één voordeur als een hoopje zielighied op de stoep te moeten worden achtergelaten.

De legende van Sint Maarten
Martinus (Maarten) werd geboren in het jaar 316 in het huidige Hongarije als zoon van Romeinse ouders. Hij wordt op jonge leeftijd soldaat en trekt naar Gallië. Hier ontmoet hij op een koude winterdag bij de stadspoort van Amiens een bedelaar, zittend in de sneeuw. Maarten stapt van zijn paard en snijd met zijn zwaard zijn eigen mantel in tweeën en geeft de arme man de helft van de mantel. Omdat de helft van de mantel eigendom van Rome was, kon hij slechts zijn eigen helft geven. De bedelaar zou een verschijning van Jezus zijn geweest. In het verdere verloop van zijn leven zou Maarten nog diverse wonderen hebben verricht. Als hij op 11 november 397 sterft, wordt hij heilig verklaard en wordt voortaan op die dag zijn naamdag gevierd.

Als bedelfeest was Sint-Maarten lange tijd een feest voor de armen. Rijke burgers zagen hun kinderen er liever niet aan mee doen. Pas in periode 1920-1930 veranderde deze houding. Het Sint-Maarten werd nu juist gezien als een mooie, eigen traditie, die behouden moest worden. De relatie van religie met het tegenwoordige Sint-Maartenfeest is echter niet of nauwelijks meer aanwezig. Het Sint-Maartenfeest wordt gevierd door kinderen van alle lagen en gezindten. Niet in iedere streek lijkt deze traditie even sterk. In 1997 wordt vastgesteld dat in Limburg, Noord-Holland en Groningen het feest het meest actueel was.

In Noord-Holland gebeurt de viering door middel van een lampionnenoptocht. Kinderen gaan langs de deuren en krijgen in ruil voor het zingen van een liedje snoepjes of fruit. Ook de liedjes hebben geen religieus karakter meer, eerder humoristisch, parodiërend of satirisch. Vroeger werd het lichtje rondgedragen in een uitgeholde voederbiet, nu zijn de lampionnen fleurig en kleurig van papier en karton, veelal gemaakt onder schooltijd.

Het oudst bekende Sint-Maartenliedje is:
Stoockt vier, maeckt vier (=vuur), Sinte Marten komt hier. Met syne bloote armen. Hij soude hem gheerne warmen?

Een Noord-Hollands Sint-Maartenlied voor als er niet wordt opengedaan:
Sinte Maarten de deur is vast. Geef die kerel op z'n bast. Geef die vrouw een dikke zoen. Dan zal ze de deur wel opendoen

• Categorieën:
• Gebeurtenissen