10 juli Spruyt

Over manufacturenwinkels en Kombinatie Faun

Het is zaterdag 10 juli 2010. Het winkelend publiek doet zoals elke zaterdag vandaag massaal de Alkmaarse binnenstad aan. Warenhuizen zoals de Hema en de V&D stromen vol met consumenten net als dat decennia geleden nog bij Spruyt het geval was. De geschiedenis van firma Spruyt begon bij de, uit het Westfalen afkomstige, marskramer Martinus Leijers. Hij opent in 1877 een manufacturenwinkel (textielwinkel) aan het Payglop. Met groot succes, want het eerste jaar al boekt hij een omzet van maar liefst 18000 gulden. Hij is niet de enige Duitser die zijn heil in Alkmaar zoekt. In 1906 kent Alkmaar elf van dit soort textielwinkels waarvan de eigenaar uit Duitsland afkomstig was.

Het zaakje van Leijers loopt dus goed, maar met de gezondheid van de beste man gaat het helaas minder. Daarom draagt hij in 1901 zijn winkeltje over aan Jacobus Spruyt (die in 1891 als vijftienjarige winkelbediende bij Leijers kwam werken). Een paar maanden later worden ze ook nog familie als Jacobus met één van Leijers' dochters trouwt. Het paar krijgt samen een dozijn kinderen, van wie enkele in latere jaren in de leiding van het bedrijf zullen komen. Martinus Leijers overlijdt in 1905, waarmee Jacobus volledig eigenaar van de winkel wordt.

Ook onder leiding van Jacobus gaan de zaken goed. In 1921 koopt Spruyt een ruime patriciërswoning aan de Langestraat erbij om voornamelijk als opslag en etalage te dienen. In deze periode transformeert de Langestraat langzaam van woonstraat tot sjieke winkelstraat. De voormalige patriciërswoning wordt in 1926 gesloopt en vervangen voor een geheel vernieuwd onderkomen (ontworpen door de bekende architect P. Leguit). De winkel op het Payglop wordt dan definitief verplaatst naar (het voor die tijd) enorme winkelpand aan de Langestraat.

In 1935 wordt het huis aan de oostkant van de winkel bij de firma getrokken. Na de oorlog volgen er tevens diverse uitbreidingen, herinrichtingen en verbouwingen. Tenslotte volgt er in 1974 nog een stuk nieuwbouw aan de kant van de Gedempte Nieuwesloot, er werken op dat moment tweehonderd medewerkers bij de Kofa Spruyt, zoals het dan in de volksmond wordt genoemd. Kofa staat voor Kombinatie Faun, de inkoopcombinatie waarbij de zaak was aangesloten.

De jaren tachtig verlopen voor de zaak alles behalve succesvol door onder andere de toenemende concurrentie en een vergrijzend klantenbestand. Uiteindelijk worden in 1985 de panden aan de Langestraat verkocht om hiermee een deel van de opgebouwde schulden af te lossen. Helaas is dit niet genoeg. Als in 1999 de dan nieuwe directeur Wouter Spruyt (een verre nazaat van Jacobus) met een geheel vernieuwd concept zijn winkelpubliek probeert te verjongen, blijkt dat te laat om het bedrijf van faillissement te redden. In maart 2001 wordt de zaak gesloten. De panden staan er nog, maar huisvesten tegenwoordig andere winkels. Wat nog rest van het ooit zo succesvolle familiebedrijf zijn de initialen van Jacobus Spruyt op dit glas-in-loodraam in de nok van de zijgevel.

• Categorieën:
• Gevelstenen
• Winkels en Fabrieken