14 september Torenburg 3

Over de monumentenloods en een hofstede

Het is dinsdag 14 september 2010. Aan de Torenburg vinden we de Monumentenloods. De gemeente Alkmaar probeert historisch bouwmateriaal dat bij sloop of verbouwing vrijkomt in deze loods te bewaren zodat het niet verloren gaat. Het materiaal wordt vervolgens opnieuw toegepast bij monumentale herstelwerkzaamheden in Alkmaar en omstreken. Mocht je zelf gaan verbouwen en je bent op zoek naar die ene historische vloertegel, deurklink of paneeldeur, dan kun je zelf ook terecht bij de Monumentenloods. De voorwaarde is dan wel dat het materiaal gebruikt wordt voor een oud Alkmaars pand.

Dit straatje Torenburg is vernoemd naar kasteel de Torenburg. Dit kasteel uit 1253 was één van de drie dwangburchten die de Hollandse graven gebruikten om hun invloed op het opstandige West-Friesland te vergroten. De andere twee burchten waren kasteel De Middelburg en Kasteel de Nieuwburg.

De Torenburg werd op een strategische plek gebouwd; precies in de bocht van de oude verbindingsweg van Kennemerland en West-Friesland. Het kasteel beheerste deze toegangsweg volledig (dat is ongeveer op de plek waar nu de Herenstraat op de Kanaalkade uitkomt). De moestuin van de Torenburg lag bij de Kooltuin. De naam van het kasteel is een logische samenstelling van de woorden toren en burg. Een burcht met een toren dus. Volgens sommige bronnen stond op de plek van het kasteel oorspronkelijke een stevige, ronde toren. Deze werd verbouwd tot een moderner kasteel, de Torenburg, met een vierkant grondplan en op elke hoek een toren.

Na de opstand van de Westfriezen (in de periode 1296-1299) werd de Torenburg werd van de lijst van grafelijke domeinen geschrapt en kwam het in particuliere handen terecht. Rond 1400 begonnen Alkmaarse burgers het kasteel af te breken. Deze klus was in 1410 blijkbaar al geklaard, omdat in een gevonden leenakte uit die tijd gesproken werd over hofstede Torenburg. Een hofstede was een aanduiding voor een stuk land waar ooit een kasteel heeft gestaan.

In 1660 zijn bij het uitdiepen van de stadsgracht bij de Friese Poort een deel van de fundamenten van het kasteel terug gevonden. Bij het rechttrekken van het Noordhollands Kanaal in 1835 werd tevens op resten van de fundamenten van het kasteel gestuit. Nu zijn van het kasteel alle resten verdwenen, de enige herinnering die rest van het kasteel is de burcht in het wapen van Alkmaar.

• Categorieën:
• Historische panden