16 augustus Trijn Rembrands

Over de Alkmaarse Kenau

Het is maandag 16 augustus 2010. Elke oorlog en elke stad kent zijn helden, en dus ook Alkmaar. Trijn Rembrands wordt in 1661 voor het eerst genoemd in het boekje Batavise Romeyn van de Amsterdamse schrijver Petrus de Lange. Hierin presenteert hij een reeks heldenfeiten uit de Tachtigjarige oorlog (1568-1648). Zijn conclusie is dat vrouwen minstens net zo dapper zijn als mannen: De vrouwen waren zo moedig als de mannen, die alles met grote nijverheid aandroegen. Ja, een jonkvrouw van omtrent 16 jaren, Trijn Rembrands, heeft de anderen een moed onder de ribben gesproken, en als een man naast velen gestreden.

Omdat haar naam pas in 1661 voor het eerste wordt genoemd, is er twijfel over haar bestaan. Onderzoek van de Alkmaarse archivaris Bruinvis wijst in 1854 uit dat er in Alkmaar inderdaad een Trijn Rembrands heeft geleefd, ook wel Catherina Remme geheten. Ten tijde van het beleg was zij inderdaad ongeveer zestien jaar oud, ze woonde aan de Oudegracht. In 1777 liet het stadsbestuur van Alkmaar ter herinnering aan Trijns' heldenmoed een schoorsteenstuk maken voor de regentenkamer van het pesthuis. In het stuk werd een zestiende eeuws paneeltje verwerkt met daarop een gewapende, jonge vrouw. Er werd met gouden letters twee verzen op geschilderd met een lofzang op Trijn Rembrands: Zie hier Trijn Rembrands, puik der maagden en Zie hier de vrouw die de Spaanse tirannie weerstond.

Officieel is er dus niets terug te vinden over de eventuele heldendaden van Trijn. Er wordt door velen dan ook aangenomen dat de Alkmaarse Trijn verwisseld is met de Haarlemse Kenau Simonsdochter Hasselaar die tijdens de Tachtigjarige Oorlog fel meevocht in de verdediging van Haarlem. Het paneeltje van de jonge, gewapende vrouw zou een afbeelding van Hasselaar zijn geweest, niet van Trijn.
Als het pesthuis wordt gesloopt verhuist het paneeltje naar de bestuurskamer van het gasthuis en hierna naar het Stedelijk Museum. In Alkmaar vonden we tot voor kort weinig terug van deze Alkmaarse mythe, op de opera Trijn na die met de viering van 750 jaar Alkmaar werd opgevoerd. Bij de voltooiing van de Friese Brug viel ons echter ineens op dat de tunnel langs de brug naar haar is vernoemd.

• Categorieën:
• Personen