22 november Fijnwasinrichting Vredenburg

Over stampen, wringen en stijven

Het is maandag 22 november 2010. Maandag wasdag. Voor de komst van de wasautomaat, eind jaren zestig, was een huisvrouw dagen bezig met het doen van de was. Daarom werd er ook alleen op zaterdagen, na het wekelijkse bad, schoon ondergoed aangetrokken. Op zondag werd er begonnen met de was sorteren, dan ging het in de soda om te weken. Maandagochtend begonnen alle huisvrouwen al vroeg met het koken van de was. De was werd gestampt en geboend op het wasbord. Na het wassen volgde dan het wringen, stijven, op de bleek leggen en het uiteindelijke drogen. Als alles volgens planning verliep, hing op maandagmiddag de verse was aan de lijn en kon men op dinsdag beginnen met strijken.

Een hele klus dus! Midden jaren vijftig was het dan ook heel gewoon om de was, en zeker de fijne was, buiten de deur te laten doen. Je bracht je vuile goed dan naar één van de vele wasserijen die Alkmaar in die tijd rijk was. Zo kende de stad bijvoorbeeld Fijnwas- en strijkinrichting Vredenburg aan het Luttik Oudorp.

Voor de familie Vredenburg was de wasserij in eerste instantie een nevenactiviteit. De, oorspronkelijk uit Zaandam afkomstige, kastelein Johhannes Vredenburg kocht in 1904 de tapperij en slijterij Het Tontelhuis op de hoek van het Luttik Oudorp en de Korte Sint Jacobsstraat. Naast kastelein was hij tevens schoenmaker. Ondanks meerdere baantjes, hadden de Vredenburgjes het niet breed thuis. Hierom ging vrouw des huizes, Anna, voor een extra zakcentje de was doen voor familie en buren. Haar werk werd zo gewaardeerd, dat Johannes haar al snel moest helpen. Uitgerust met een grote mand op het onderstel van een kinderwagen trok hij er op uit om de grote ladingen wasgoed op te halen en bij de klanten thuis af te leveren. De zaken floreerde en het echtpaar verkocht in 1912 hun café om aan de Sint Annastraat een was- en strijkinrichting te openen.

In de jaren dertig van de vorige eeuw was het logisch dat zoon Cor de zaken zou overnemen. Echter wilde hij liever eigen baas zijn, en dus begon hij in 1938 een eigen wasserij in een voormalig kaaspakhuis aan de Doelenstraat. De wasinrichting in de Sint Annastraat bleef door andere familieleden tot in de jaren zestig voortgezet. De zaken bij Cor gingen goed. Hij specialiseert zich na de oorlog in de behandeling van het fijnere wasgoed. In 1955 verhuist hij naar dit grotere pand aan het Luttik Oudorp.

In dit pand vierde het bedrijf hoogtijdagen. Wekelijks werden hier zo'n drieduizend overhemden en meer dan vierduizend boordjes gewassen en gesteven. Men trok er dagelijks met vier man op een bakfiets op uit om alle was op te halen en weg te brengen. De komst van de wasmachine eind jaren zestig vormde een grote bedreiging voor de wasserij. De omzetten liepen terug, en in 1967 besloot de familie Vredenburg de wasinrichting om te bouwen tot een was-zelf-salon (een wasserette dus). Dit bleek een juiste keuze, vooral in de zomermaanden als de vele toeristen, die met hun bootje op het Luttik Oudorp lagen, gretig gebruik maakten van deze nieuwe bedrijfsvorm. In 1997 kwam er een einde aan het familiebedrijf, niet vanwege een gebrek aan werk, maar omdat er simpelweg geen opvolger aan te wijzen viel.

• Categorieën:
• Winkels en Fabrieken